Meðhöndlun vatns er grunnskref til að standa vörð um gæði drykkjarvatns og iðnaðarvatns. Frá hrávatni til fullunnar vatns eru mismunandi efni skammtaðir í samræmi við meðferðarmarkmiðið. Aðgerðir þeirra eru mismunandi og öryggissnið þeirra sömuleiðis. Þessi grein skoðar spurninguna í þremur þrepum: hvaða efni eru notuð við vatnsmeðferð, hver þeirra eru tiltölulega örugg og hvort „óörugg“ merkingin sé nákvæm.
1. Hvaða efni eru notuð við vatnsmeðferð
Eftir virkni falla efnin sem almennt eru notuð við vatnsmeðferð í fjóra meginhópa:
|
Hópur |
Aðalhlutverk |
Algeng dæmi |
|
Storkuefni / Flocculants |
Safna saman svifefnum og kvoða svo þau setjist |
Álsölt: pólýálklóríð (PAC), álsúlfat (Al2(SO4)3), ál (kalíumál, KAl(SO4)₂·12H2O); járnsölt: pólýjárnklóríð (PFC), járnklóríð; lífrænar fjölliður: pólýakrýlamíð (PAM) |
|
Sótthreinsiefni |
Óvirkja sjúkdómsvaldandi örverur |
Klór, klórdíoxíð; UV (eðlisfræðileg aðferð, engum efnum bætt við) |
|
Hreisturhemlar |
Komið í veg fyrir kalkmyndun inni í rörum og varmaskiptum |
Lífræn fosfónöt (td ATMP, HEDP), pólýkarboxýlöt |
|
Hjálparefni |
Bætt við eins og ferlið krefst |
Hjálparefni fyrir storkuefni, pH-stillingar, tæringarhemlar o.fl. |
Athugið: Í kínverskum iðnaði eru PAC, PFC, álsúlfat og svipaðar vörur venjulega flokkaðar sem „storkuefni“ en fjölliðavörur eru flokkaðar sem „flokkunarefni“; þetta tvennt er oft notað saman.
2. Hver þessara efna eru örugg
„Öryggið“ er afstætt hugtak. Það þarf að meta það út frá bráðum eiturhrifum, leifum, sótthreinsun með-vörum og umhverfisáhrifum samanlagt. Meðal algengra vara er almennt litið á eftirfarandi sem öruggari valkosti:
Lífræn fjölliða flokkunarefni- niðurbrotsefni þeirra hafa lítil umhverfisáhrif og magn afgangsefna er lágt. Fyrir notkun á drykkjarvatni ættu vörur af PAM-gerð að uppfylla mörkin fyrir leifar af akrýlamíð einliða.
Breytt járnklóríð og samsett storkuefni- samanborið við hefðbundin álsölt skilja þau eftir sig minna álleifar og gefa stöðugri storknun.
Klórdíoxíð- sterk, breið-sótthreinsun með mun færri tríhalómetan (THM)-tegunda aukaafurðum en klór; Hins vegar verður að hafa stjórn á klórít og klóratleifum.
UV sótthreinsun- eðlisfræðileg aðferð sem bætir engu efni við og skilur engar efnaleifar eftir; Virkni þess fer eftir gruggi vatns og birtuskilyrðum, svo nægilegur geislunarskammtur er nauðsynlegur.
Pólýkarboxýlatkvarðahemlar- ó-eitrað, ekki-ætandi og með lítil vistfræðileg áhrif, almennt talinn öruggari kostur.
3. Eru „óöruggu“ efnin virkilega hættuleg?
Nákvæmari leið til að orða það er að þessar vörur eru ekki "hættuleg efni"; þetta eru efni sem þarf að nota til að skilgreina. Áhætta þeirra stafar aðallega af óviðeigandi notkun, ekki af eðlislægri háum eiturhrifum.
Afgangsáhætta- ál-þynningarefni (álsúlfat, ál, PAC, o.s.frv.) geta skilið eftir álleifar og hráefni af lélegum -gráðu geta komið fyrir þungmálma. Með hráefni sem uppfyllir viðeigandi staðla og skömmtun innan ráðlagðs marka haldast leifar innan öruggra marka. Áhættan stafar aðallega af ófullnægjandi hráefnum eða ofskömmtun.
Eftir-vöruáhættu- klórun myndar sótthreinsun með-vörum eins og tríhalómetanum (THM) og halóediksýrum (HAAs); klórtvíoxíð myndar klórít og klórat. Hægt er að halda þeim lágum með því að stjórna skömmtum, snertitíma og forvera lífrænna efna í vatninu.
Vistfræðileg áhætta- sumir lífrænfosfónatkvarðahemlar eru eitraðir vatnalífverum við ákveðinn styrk. Þetta er-styrkstengd eiturhrif í vatni; það er hægt að stjórna því með því að stjórna losunarmagni og pólýkarboxýlöt eru lægri-eiturhrif.
Rekstraráhætta- járnklóríð er til dæmis mjög ætandi. Þetta er meðhöndlunarvandamál sem forðast er með því að nota rétta vörn og skammta rétt.
